Demokrasi ve İnsan Hakları Ders Kitabı Sayfa 31-34 Cevapları MEB Yayınları

1. Tema Değerlendirme Soruları ve Cevapları

Demokrasi ve İnsan Hakları Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 31

Soru 1: Aşağıda parantez içinde verilen sözcükleri metindeki boşluklara uygun şekilde yazınız.

Kısa Cevap: başkanlık, çoğunluk, nispi temsil, seçim, cumhurbaşkanı

Detaylı Cevap: ABD’de de uygulanan temsili demokraside güçler ayrılığına dayalı başkanlık sistemi vardır. Ayrıca ABD’de seçimlerde en çok oy alan partinin seçimi kazanmış sayıldığı çoğunluk sistemini esas alan seçim usulü uygulanır. Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nde ise ABD’den farklı olarak her partinin seçmenlerden aldığı oy oranında milletvekili çıkarmasını öngören nispi temsil sistemi uygulanmaktadır. Bu sistemde seçimler genel oyla yapılır ve geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday cumhurbaşkanı seçilir.

Soru 2: Tabloda yer alan kavram ve tanımları eşleştiriniz.

Kısa Cevap: I-ç, II-a, III-b, IV-d, V-c

I. Farklı toplum kesimlerinin düşünce, inanç, ifade ve örgütlenme özgürlüğünü savunan görüştür: ç) Çoğulculuk
II. Yasama, yürütme ve yargı güçlerinin farklı organlar tarafından kullanılmasıdır: a) Güçler ayrılığı
III. Her vatandaşın hiçbir ayrım yapılmaksızın seçimlerde oy verme hakkına sahip olmasıdır: b) Genel oy
IV. Siyasi iktidarın, Tanrı’nın temsilcisi olduklarına inanılan din adamlarının elinde bulunduğu düzendir: d) Teokrasi
V. Herkesin yalnızca bir oya sahip olmasıdır: c) Eşit oy

Soru 3: Metinde sözü edilen işverenlerin tutumlarını demokratik sürece etkileri yönünden karşılaştırınız.

Kısa Cevap: A fabrikasının sahibi demokratik, B fabrikasının sahibi ise demokratik olmayan bir tutum sergilemiştir.

Detaylı Cevap: A fabrikasının sahibi, işletmede yapacağı değişikliklerden önce sendika temsilcileriyle görüşmüş ve çalışanların önerilerini dikkate almıştır. Bu davranış katılım, istişare ve ortak karar alma açısından demokratik sürece uygundur. B fabrikasının sahibi ise işçilerin önerilerini dikkate almadan karar vermiştir. Bu tutum çalışanların yönetime katılımını engellediği için demokratik süreci zayıflatır.

Soru 4: Mahkemelerin açık ortamda gerçekleşmesi adaletin sağlanması açısından nasıl bir değer taşımaktadır?

Kısa Cevap: Mahkemelerin açık yapılması şeffaflık, tarafsızlık ve adalete güven sağlar.

Detaylı Cevap: Mahkemelerin açık ortamda yapılması, yargılamanın toplum tarafından izlenebilmesine imkân verir. Böylece verilen kararların gizli, keyfî veya taraflı olmadığı görülür. Bu durum yargıya duyulan güveni artırır. Açık yargılama, hukukun üstünlüğü, hesap verebilirlik ve adaletin sağlanması açısından önemli bir değere sahiptir.

Demokrasi ve İnsan Hakları Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 32

Soru 5: Sivil toplum kuruluşlarının özellikleri ile demokratik toplum arasında nasıl bir ilişki kurulabilir?

Kısa Cevap: Sivil toplum kuruluşları, bireylerin haklarını savunarak ve yönetime katılımı artırarak demokratik toplumun gelişmesine katkı sağlar.

Detaylı Cevap: Sivil toplum kuruluşları, bireylerin istek ve ihtiyaçlarını dile getirir, hak ve özgürlüklerin korunmasına yardımcı olur. Aynı zamanda insanların yönetime katılmasını, kamuoyu oluşturmasını ve sorunlara çözüm aramasını sağlar. Bu özellikler çoğulculuk, katılım, hak arama bilinci ve demokratik denetim açısından önemlidir. Bu nedenle güçlü sivil toplum kuruluşları, demokratik toplumun vazgeçilmez unsurlarıdır.

Soru 6: Parlamenter sistemle başkanlık sistemini güçlü ve zayıf yönleri açısından karşılaştırınız.

Kısa Cevap: Parlamenter sistemde denetim daha güçlü olabilir; başkanlık sisteminde ise karar alma daha hızlı gerçekleşebilir.

Detaylı Cevap: Parlamenter sistemde yürütme iki başlıdır ve hükümet yasama tarafından denetlenebilir. Bu durum hesap verebilirliği artırır; ancak hükümet kurma sorunları veya koalisyon krizleri yaşanabilir. Başkanlık sisteminde yürütme tek başlıdır; başkan hem devlet hem hükûmet başkanıdır. Bu sistem hızlı karar almayı kolaylaştırabilir. Ancak denge ve denetim iyi işlemezse yürütme gücünün aşırı artması riski doğabilir. Her iki sistemde de güçler ayrılığı ve hukukun üstünlüğü önemlidir.

Soru 7: Demokrasi kültürünün içselleştirilmemesi hâlinde demokratik düzende yaşanacak sıkıntılar neler olabilir?

Kısa Cevap: Demokrasi kültürü içselleştirilmezse hak ihlalleri, ayrımcılık, baskı ve toplumsal çatışmalar yaşanabilir.

Detaylı Cevap: Demokrasi kültürü; insan haklarına saygı, hukukun üstünlüğü, çoğulculuk, hoşgörü ve katılım gibi değerlerin toplum tarafından benimsenmesiyle gelişir. Bu değerler içselleştirilmezse insanlar farklı görüşlere tahammül edemez, sivil toplum kuruluşları zayıflar ve vatandaşlar yönetime katılmakta isteksiz olur. Bu durum demokrasinin yalnızca şeklen var olmasına, fakat günlük yaşamda demokratik davranışların görülmemesine neden olur.

Soru 8: Yukarıdaki görseli yorumladığınızda demokrasi ile ilgili hangi sonuçlara ulaşabilirsiniz?

Kısa Cevap: Demokrasi, demokrasi kültürü ve temel demokratik değerler üzerine kurulduğunda güçlü olur.

Detaylı Cevap: Görselde demokrasi; hukuk devleti, insan hakları, güçler ayrılığı, sivil toplum, halk egemenliği ve özgürlük gibi kavramlarla desteklenmektedir. Bu durum demokrasinin yalnızca seçimlerden ibaret olmadığını gösterir. Demokrasi, toplumda adalet, eşitlik, özgürlük, katılım ve hoşgörü değerleri benimsendiğinde sağlıklı işler. Bu nedenle demokrasi kültürü, demokratik düzenin temelidir.

Demokrasi ve İnsan Hakları Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 33

Soru 9: Metinde sözü edilen toplantı biçimleri hangi demokratik uygulamayı ifade etmektedir?

Kısa Cevap: E) Doğrudan demokrasiyi

Detaylı Cevap: Metinde kasaba veya köy halkının belirli zamanlarda toplanarak kararları doğrudan aldığı belirtilmektedir. Halkın temsilciler aracılığıyla değil, bizzat karar alma sürecine katılması doğrudan demokrasi örneğidir. Bu nedenle doğru cevap E seçeneğidir.

Soru 10: Nispi temsil uygulanan bir ülkede her partinin aldığı oy oranında milletvekili çıkaramaması neyle açıklanabilir?

Kısa Cevap: A) Baraj sisteminin bulunması

Detaylı Cevap: Nispi temsil sisteminde partilerin aldıkları oy oranında temsil edilmesi amaçlanır. Ancak ülkede seçim barajı uygulanıyorsa, barajı geçemeyen partiler oy almış olsalar bile milletvekili çıkaramayabilir. Bu durum, partilerin oy oranına tam olarak uygun temsil edilmesini engelleyebilir. Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir.

Soru 11: Haklar Bildirisi’ne göre hangi çıkarımlara ulaşılamaz?

Kısa Cevap: B) Yalnız II

Detaylı Cevap: Verilen maddelerde kralın parlamentonun onayı olmadan bazı yetkileri kullanamayacağı belirtilmiştir. Bu bilgilerden hukukun üstünlüğünün öne çıkarıldığı ve kralın yetkilerinin sınırlandırıldığı sonucu çıkarılabilir. Ancak yönetimin güçler birliğine dayandırıldığı sonucu çıkarılamaz. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.

Soru 12: Aşağıdaki uygulamalardan hangisi demokratik anlayışa uygundur?

Kısa Cevap: D) Bireylerin eşit ve tek oy sahibi olması

Detaylı Cevap: Demokratik anlayışta her bireyin oyu eşit değerdedir ve herkes yalnızca bir oy kullanır. Oy verme işleminin açık yapılması, seçme hakkının belli bir zümreye ait olması veya yasamanın yürütmeyi denetleyememesi demokratik anlayışla bağdaşmaz. Bu nedenle doğru cevap D seçeneğidir.

Demokrasi ve İnsan Hakları Ders Kitabı Cevapları MEB Yayınları Sayfa 34

Soru 13: Şeffaflık ve hesap verebilirlik anlayışını benimsemiş bir kurumda aşağıdakilerden hangisinin görülmesi beklenmez?

Kısa Cevap: C) Dayanışma kültürünün zayıf olması

Detaylı Cevap: Şeffaflık ve hesap verebilirlik anlayışını benimseyen kurumlarda çalışanlar iş yerine güven duyar, verim artar, fikirler rahatça ifade edilir ve mutlu bir ortam oluşur. Ancak dayanışma kültürünün zayıf olması bu anlayışla bağdaşmaz. Bu nedenle doğru cevap C seçeneğidir.

Soru 14: Demokratik bir ailede yetişen çocuklarda aşağıdaki özelliklerden hangisinin görülmesi beklenmez?

Kısa Cevap: D) Görüşlerini tartışmasız kabul ettirme

Detaylı Cevap: Demokratik ailelerde çocuklar fikirlerini özgürce ifade edebilir, öz güven kazanır, ailesine güven duyar ve ailesiyle uyum içinde olur. Ancak kendi görüşlerini tartışmasız kabul ettirmeye çalışmak demokratik bir davranış değildir. Bu nedenle doğru cevap D seçeneğidir.

Soru 15: Doğrudan demokrasiden temsili demokrasiye geçilmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Kısa Cevap: B) Ülke nüfuslarının zamanla artması

Detaylı Cevap: İlk Çağ Yunan medeniyetinde doğrudan demokrasi uygulanmıştır. Ancak zamanla ülkelerin nüfusu artmış, toplumlar büyümüş ve yönetim işleri karmaşıklaşmıştır. Bu nedenle halkın bütün kararlara doğrudan katılması zorlaşmış, halk adına seçilen temsilcilerin karar aldığı temsili demokrasi yaygınlaşmıştır. Doğru cevap B seçeneğidir.

Soru 16: Hz. Mevlana’nın bu sözüyle aşağıdaki değerlerden hangisi vurgulanmıştır?

Kısa Cevap: A) Adalet

Çünkü Hz. Mevlana’nın bu sözünde hoşgörü, farklılıklara saygı, eşitlik ve din-vicdan özgürlüğüne saygı anlayışı öne çıkar. Farklı inançtan ya da geçmişten insanların dışlanmaması gerektiği vurgulanır. Ancak sözde doğrudan adalet değeri vurgulanmamıştır.